database Şeması Tasarımı

Genel Bakış

Doğru database şeması tasarımı, XOOPS modülünün performansı ve bakımı açısından çok önemlidir. Bu kılavuz, tablo tasarımı, ilişkiler, dizin oluşturma ve geçişlere ilişkin en iyi uygulamaları kapsar.

Tablo Adlandırma Kuralları

Standart Format

{prefix}_{modulename}_{tablename}

Örnekler:

• xoops_mymodule_articles
• xoops_mymodule_categories
• xoops_mymodule_article_category (bağlantı tablosu)

Şema Dosyalarında

{PREFIX} yer tutucusunu kullanın:

CREATE TABLE `{PREFIX}_mymodule_articles` (
    ...
);

Sütun Türleri

Önerilen Türler

Veri	MySQL Tür	PHP Tür	Açıklama
Kimlik (ULID)	VARCHAR(26)	string	ULID tanımlayıcılar
Kimlik (Otomatik)	INT UNSIGNED AUTO_INCREMENT	int	Sıralı Kimlikler
Kısa Metin	VARCHAR(n)	string	255 karaktere kadar
Uzun Metin	TEXT	string	Sınırsız metin
Zengin Metin	MEDIUMTEXT	string	HTML içerik
Boolean	TINYINT(1)	bool	True/false
Numaralandırma	ENUM(...)	string	Sabit seçenekler
Tarih	DATE	DateTimeImmutable	Yalnızca tarih
TarihSaat	DATETIME	DateTimeImmutable	Tarih ve saat
Zaman Damgası	INT UNSIGNED	int	Unix zaman damgası
Fiyat	DECIMAL(10,2)	float	Para birimi değerleri
JSON	JSON	array	Yapılandırılmış veriler

Varlık Şeması Örneği

CREATE TABLE `{PREFIX}_mymodule_articles` (
    `id` VARCHAR(26) NOT NULL COMMENT 'ULID identifier',
    `title` VARCHAR(255) NOT NULL,
    `slug` VARCHAR(255) NOT NULL,
    `content` MEDIUMTEXT,
    `summary` TEXT,
    `status` ENUM('draft', 'pending', 'published', 'archived') DEFAULT 'draft',
    `author_id` INT UNSIGNED NOT NULL,
    `category_id` INT UNSIGNED,
    `views` INT UNSIGNED DEFAULT 0,
    `is_featured` TINYINT(1) DEFAULT 0,
    `published_at` DATETIME DEFAULT NULL,
    `created_at` DATETIME NOT NULL DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP,
    `updated_at` DATETIME DEFAULT NULL ON UPDATE CURRENT_TIMESTAMP,

    PRIMARY KEY (`id`),
    UNIQUE KEY `idx_slug` (`slug`),
    KEY `idx_status` (`status`),
    KEY `idx_author` (`author_id`),
    KEY `idx_category` (`category_id`),
    KEY `idx_published` (`published_at`),
    KEY `idx_featured` (`is_featured`, `published_at`),

    CONSTRAINT `fk_article_author`
        FOREIGN KEY (`author_id`) REFERENCES `{PREFIX}_users` (`uid`)
        ON DELETE RESTRICT ON UPDATE CASCADE,
    CONSTRAINT `fk_article_category`
        FOREIGN KEY (`category_id`) REFERENCES `{PREFIX}_mymodule_categories` (`id`)
        ON DELETE SET NULL ON UPDATE CASCADE
) ENGINE=InnoDB DEFAULT CHARSET=utf8mb4 COLLATE=utf8mb4_unicode_ci;

İlişkiler

Bire Çok

-- Categories (one)
CREATE TABLE `{PREFIX}_mymodule_categories` (
    `id` INT UNSIGNED AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
    `name` VARCHAR(255) NOT NULL
);

-- Articles (many)
CREATE TABLE `{PREFIX}_mymodule_articles` (
    `id` VARCHAR(26) PRIMARY KEY,
    `category_id` INT UNSIGNED,
    FOREIGN KEY (`category_id`) REFERENCES `{PREFIX}_mymodule_categories` (`id`)
);

Çoktan Çoğa

-- Articles
CREATE TABLE `{PREFIX}_mymodule_articles` (
    `id` VARCHAR(26) PRIMARY KEY,
    `title` VARCHAR(255) NOT NULL
);

-- Tags
CREATE TABLE `{PREFIX}_mymodule_tags` (
    `id` INT UNSIGNED AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
    `name` VARCHAR(100) NOT NULL,
    UNIQUE KEY (`name`)
);

-- Junction table
CREATE TABLE `{PREFIX}_mymodule_article_tags` (
    `article_id` VARCHAR(26) NOT NULL,
    `tag_id` INT UNSIGNED NOT NULL,
    PRIMARY KEY (`article_id`, `tag_id`),
    FOREIGN KEY (`article_id`) REFERENCES `{PREFIX}_mymodule_articles` (`id`) ON DELETE CASCADE,
    FOREIGN KEY (`tag_id`) REFERENCES `{PREFIX}_mymodule_tags` (`id`) ON DELETE CASCADE
);

Kendine Referans Verme (Hiyerarşi)

CREATE TABLE `{PREFIX}_mymodule_categories` (
    `id` INT UNSIGNED AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
    `parent_id` INT UNSIGNED DEFAULT NULL,
    `name` VARCHAR(255) NOT NULL,
    `path` VARCHAR(1000) COMMENT 'Materialized path: /1/5/12/',
    `depth` TINYINT UNSIGNED DEFAULT 0,

    KEY `idx_parent` (`parent_id`),
    KEY `idx_path` (`path`(255)),

    FOREIGN KEY (`parent_id`) REFERENCES `{PREFIX}_mymodule_categories` (`id`)
        ON DELETE SET NULL
);

Dizin Oluşturma Stratejisi

Ne Zaman İndekslenmeli

Senaryo	Dizin Türü
Birincil anahtar	PRIMARY
Benzersiz kısıtlama	UNIQUE
Yabancı anahtar	Normal KEY
WHERE cümleciği sütunu	Normal KEY
ORDER BY sütunu	Normal KEY
Tam metin araması	FULLTEXT

Bileşik Dizinler

Sıralama önemlidir; en seçici sütun ilk sıradadır:

-- Good: matches WHERE status = 'published' ORDER BY created_at
KEY `idx_status_created` (`status`, `created_at`)

-- Query optimization
SELECT * FROM articles
WHERE status = 'published'
ORDER BY created_at DESC

Kapsama İndeksleri

Tablo aramasını önlemek için sorgulanan tüm sütunları dahil edin:

-- Covers: SELECT title, status FROM articles WHERE author_id = ?
KEY `idx_author_covering` (`author_id`, `title`, `status`)

Göçler

Taşıma Dosyası Yapısı

migrations/001_create_articles.php

<?php

return new class {
    public function up(\XoopsDatabase $db): void
    {
        $prefix = $db->prefix('mymodule_articles');

        $sql = "CREATE TABLE IF NOT EXISTS `{$prefix}` (
            `id` VARCHAR(26) NOT NULL,
            `title` VARCHAR(255) NOT NULL,
            `created_at` DATETIME NOT NULL,
            PRIMARY KEY (`id`)
        ) ENGINE=InnoDB DEFAULT CHARSET=utf8mb4";

        $db->queryF($sql);
    }

    public function down(\XoopsDatabase $db): void
    {
        $prefix = $db->prefix('mymodule_articles');
        $db->queryF("DROP TABLE IF EXISTS `{$prefix}`");
    }
};

Sütun Ekleme

migrations/002_add_status_column.php

public function up(\XoopsDatabase $db): void
{
    $table = $db->prefix('mymodule_articles');
    $db->queryF("ALTER TABLE `{$table}` ADD COLUMN `status` ENUM('draft','published') DEFAULT 'draft' AFTER `title`");
    $db->queryF("CREATE INDEX `idx_status` ON `{$table}` (`status`)");
}

En İyi Uygulamalar

1. InnoDB kullanın - İşlemleri ve yabancı anahtarları destekler
2. UTF8MB4 - Emojiler dahil tam Unicode desteği
3. NOT NULL - Mümkün olduğunda null sütunlar yerine varsayılanları kullanın
4. Uygun Türler - Kısa dizeler için TEXT kullanmayın
5. İdareli Dizin - Her dizin yazma işlemini yavaşlatır
6. Belge Şeması - Sütunlara COMMENT ekleyin
7. Ayrılmış Kelimelerden Kaçının - Sütun adları olarak order, group, key kullanmayın

İlgili Belgeler

• ../Database-Operations - Sorgu yürütme
• ../../04-API-Reference/Database/Criteria - Sorgu oluşturma
• Geçişler - Şema sürüm oluşturma
• ../../01-Getting-Started/Configuration/Performance-Optimization - Sorgu optimizasyonu