Niniejszy słownik jest oficjalnym punktem odniesienia dla tłumaczy dokumentacji XOOPS na język polski. Zapewnia spójność terminologii we wszystkich dokumentach. Tłumacze powinni stosować podane tutaj odpowiedniki zamiast wymyślać własne wersje.
Zasada ogólna: jeśli termin angielski jest powszechnie używany w polskim środowisku IT (np. „pull request”, „framework”, „cache”), możesz go pozostawić w formie oryginalnej — zwłaszcza jeśli polskie tłumaczenie brzmiałoby sztucznie.
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| abstract (adj.) | abstrakcyjny | np. „klasa abstrakcyjna” |
| action | akcja / działanie | zależnie od kontekstu |
| admin panel | panel administracyjny | |
| administrator | administrator | bez zmian |
| API | API | bez zmian (skrót) |
| architecture | architektura | |
| array | tablica | w kontekście PHP |
| article | artykuł | |
| attack | atak | |
| authentication | uwierzytelnianie | nie: „autentykacja” |
| authorization | autoryzacja | |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| backend | backend | bez zmian |
| backup | kopia zapasowa | |
| best practices | najlepsze praktyki | |
| block | blok | w kontekście XOOPS |
| boolean | wartość logiczna / bool | „bool” w kontekście typów PHP |
| branch (Git) | gałąź (branch) | „branch” w nawiasie przy pierwszym użyciu |
| bug | błąd / defekt | „bug” dopuszczalny potocznie |
| button | przycisk | |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| cache / caching | pamięć podręczna / buforowanie | „cache” dopuszczalny potocznie |
| category | kategoria | |
| checkbox | pole wyboru | |
| class | klasa | |
| clean code | czysty kod | |
| click | kliknij | tryb rozkazujący |
| code of conduct | kodeks postępowania | |
| code organization | organizacja kodu | |
| code review | przegląd kodu | |
| code smells | zapachy kodu | „code smells” dopuszczalne w nawiasie |
| column (database) | kolumna | |
| comment (code) | komentarz | |
| commit (Git) | commit | bez zmian |
| compatibility | zgodność | |
| configuration | konfiguracja | |
| constructor | konstruktor | |
| container (DI) | kontener | |
| content | treść / zawartość | zależnie od kontekstu |
| controller | kontroler | |
| coupling | sprzężenie | |
| criteria | kryteria | |
| CSRF | CSRF | bez zmian (skrót) |
| custom | niestandardowy / własny | |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| database | baza danych | |
| data transfer object | obiekt transferu danych | „DTO” jako skrót |
| debugging | debugowanie | |
| debug mode | tryb debugowania | |
| decision | decyzja | |
| default | domyślny / wartość domyślna | |
| dependency | zależność | |
| dependency injection | wstrzykiwanie zależności | „dependency injection” w nawiasie |
| deprecated | przestarzały | |
| design patterns | wzorce projektowe | |
| developer | programista / deweloper | |
| directory | katalog / folder | oba dopuszczalne |
| dispatcher | dyspozytor | „dispatcher” w nawiasie przy pierwszym użyciu |
| domain model | model domenowy | |
| download | pobieranie / pobierz | |
| draft | szkic | |
| DTO | DTO | bez zmian (skrót) |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| element | element | |
| enable | włącz / aktywuj | tryb rozkazujący lub rzeczownikowy |
| encapsulation | enkapsulacja | |
| enter | wprowadź / wpisz | tryb rozkazujący |
| error | błąd | |
| error handling | obsługa błędów | |
| event | zdarzenie | |
| event system | system zdarzeń | |
| example | przykład | |
| exception | wyjątek | |
| exploit | exploit | bez zmian |
| extending | rozszerzanie | |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| FAQ | FAQ / często zadawane pytania | „FAQ” jako skrót |
| field | pole | |
| finish | zakończ | tryb rozkazujący |
| fix | poprawka / rozwiązanie (rzeczownik) / napraw (czasownik) | |
| folder | folder / katalog | oba dopuszczalne |
| fork (Git) | fork | bez zmian |
| form | formularz | |
| form element | element formularza | |
| framework | framework | bez zmian |
| frontend | frontend | bez zmian |
| function | funkcja | |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| getting started | pierwsze kroki | |
| glossary | glosariusz / słownik | |
| group | grupa | |
| guide | przewodnik | |
| guidelines | wytyczne | |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| handler | handler / procedura obsługi | „handler” powszechnie stosowany |
| hash | skrót / hash | „hash” w kontekście kryptograficznym |
| hook | hak (hooks) | liczba mnoga: „haki” |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| index | indeks | |
| input sanitization | sanityzacja danych wejściowych | |
| installation | instalacja | |
| integer | liczba całkowita / int | „int” w kontekście typów PHP |
| interface | interfejs | |
| introduction | wprowadzenie | |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| JWT | JWT | bez zmian (skrót) |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| layout | układ | |
| listener | nasłuchiwacz (listener) | „listener” w nawiasie przy pierwszym użyciu |
| log / logging | dziennik / logowanie | |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| management | zarządzanie | |
| merge (Git) | scalenie / merge | „merge” dopuszczalne |
| method | metoda | |
| migration | migracja | |
| model | model | |
| module | moduł | D: modułu, C: modułowi, B: moduł |
| MVC | MVC | bez zmian (skrót) |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| next | dalej / następny | zależnie od kontekstu |
| note | uwaga | |
| null | null | bez zmian |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| object | obiekt | |
| overview | przegląd | |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| pagination | paginacja / stronicowanie | |
| parameter | parametr | |
| pattern | wzorzec | |
| performance | wydajność | |
| permission | uprawnienie | |
| previous | wstecz / poprzedni | |
| property | właściwość | |
| pull request | pull request | bez zmian |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| query | zapytanie | |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| recipe | przepis / przykład użycia | zależnie od kontekstu |
| reference | dokumentacja / informacje | w kontekście „API Reference” |
| refactoring | refaktoryzacja | |
| release | wydanie / wersja | |
| render | renderowanie / wyświetlanie | |
| renderer | renderer | bez zmian |
| repository | repozytorium | |
| requirements | wymagania | |
| role | rola | |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| sanitize | sanityzować / oczyszczać | |
| schema | schemat | |
| search | wyszukiwanie / wyszukaj | |
| security | bezpieczeństwo | |
| select | wybierz | tryb rozkazujący |
| server | serwer | |
| service | usługa / serwis | |
| service layer | warstwa usług | |
| session | sesja | |
| settings | ustawienia | |
| single responsibility | pojedyncza odpowiedzialność | |
| SQL injection | wstrzykiwanie SQL | „SQL injection” w nawiasie |
| status | status | bez zmian |
| step | krok | |
| string | ciąg znaków / string | „string” w kontekście typów PHP |
| structure | struktura | |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| table (database) | tabela | |
| tag | tag / etykieta | |
| template | szablon | |
| testing | testowanie | |
| theme | motyw | |
| tip | wskazówka | |
| token | token | bez zmian |
| transaction | transakcja | |
| troubleshooting | rozwiązywanie problemów | |
| type | typ | |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| unit of work | jednostka pracy | „unit of work” w nawiasie |
| upload | przesyłanie / wgranie | |
| upgrade | aktualizacja | |
| user | użytkownik | |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| validate | walidować / weryfikować | |
| validation | walidacja | |
| variable | zmienna | |
| view | widok | |
| vulnerability | podatność / luka bezpieczeństwa | |
| Angielski | Polski | Uwagi |
|---|
| warning | ostrzeżenie | |
| web server | serwer WWW | |
| what’s new | co nowego | |
| white screen | biały ekran | |
| wizard | kreator | |
| workflow | przepływ pracy | |
Poniższe terminy zachowujemy w oryginalnej formie angielskiej we wszystkich dokumentach polskich, ponieważ są powszechnie znane w polskim środowisku IT lub nie mają naturalnego polskiego odpowiednika:
| Termin | Uzasadnienie |
|---|
| API | Skrót ogólnie stosowany |
| ADR | Skrót (Architecture Decision Record) |
| cache | Powszechnie stosowany w IT |
| commit | Termin Git, bez polskiego odpowiednika |
| CSRF | Skrót bezpieczeństwa |
| CSS | Technologia webowa |
| DTO | Skrót wzorca projektowego |
| FAQ | Skrót powszechnie znany |
| fork | Termin Git |
| frontend / backend | Powszechnie stosowane w IT |
| Git | Nazwa własna narzędzia |
| GitHub | Nazwa własna platformy |
| handler | Powszechnie stosowany w PHP/IT |
| HTML | Technologia webowa |
| JavaScript | Język programowania |
| JWT | Skrót (JSON Web Token) |
| MariaDB | Nazwa własna bazy danych |
| MySQL | Nazwa własna bazy danych |
| MVC | Skrót wzorca projektowego |
| Nginx | Nazwa własna serwera WWW |
| PHP | Język programowania |
| PSR | Skrót standardu PHP |
| pull request | Termin Git/GitHub |
| renderer | Powszechnie stosowany |
| Smarty | Nazwa własna silnika szablonów |
| SQL | Język zapytań |
| XOOPS | Nazwa własna CMS |
| XMF | Nazwa własna frameworka XOOPS |
| Przypadek | Forma |
|---|
| Mianownik (kto? co?) | moduł |
| Dopełniacz (kogo? czego?) | modułu |
| Celownik (komu? czemu?) | modułowi |
| Biernik (kogo? co?) | moduł |
| Narzędnik (kim? czym?) | modułem |
| Miejscownik (o kim? o czym?) | module |
| Wołacz | module |
W dokumentacji technicznej stosujemy formę 2. osoby liczby pojedynczej trybu rozkazującego:
- „Click the button” → „Kliknij przycisk”
- „Enter your password” → „Wprowadź hasło”
- „Select a theme” → „Wybierz motyw”
- „Download the file” → „Pobierz plik”
Nazwy własne (XOOPS, PHP, MySQL, Publisher) zawsze pisane wielką literą. Nazwy sekcji dokumentacji pisane małą literą zgodnie z polską ortografią, chyba że są tytułami.
Ostatnia aktualizacja glosariusza: kwiecień 2026. W przypadku sugestii zmian prosimy o otwarcie zgłoszenia lub pull requesta w repozytorium dokumentacji.